Tο Σάββατο 20 Δεκεμβρίου 2025 και ώρα 11:30, στην αίθουσα «Μανόλης Καρέλης», οδός Ανδρόγεω, παρουσιάστηκε το βιβλίο του Γιώργου Παπακωνσταντή με τίτλο

«Από την Παράδοση στην Παράβαση – Προσέγγιση της παραβατικότητας και της αντιμετώπισής της στην Κρήτη».

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι :

Παντελής Ρακιωτάκης : Δικηγόρος Πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου Δ.ήμου Ηρακλείου

Νίκος Παπαδάκης : Καθηγητής Διευθυντής κέντρου πολιτικής έρευνας

Μανόλης Ζαχαριουδάκης : Πρόεδρος Ι.Ρ.Α Ηρακλείου

  • Για λόγους υγείας, ο Πρόεδρος της Ι.Ρ.Α. Ηρακλείου, καθώς διαγνώστηκε με Covid, δεν μπόρεσε να παρευρεθεί και τον αντικατέστησε η Γενική Γραμματέας κ. Αγγελική Αποστόλου, η οποία ανέγνωσε την ομιλία μου αυτούσια, χωρίς καμία προσθήκη ή αφαίρεση, την οποία και σας παραθέτουμε!

Η ΟΜΙΛΙΑ

Καλησπέρα

Ηρθε η σειρά μου.

Μετά από τα μεγαθήρια της γνώσης που προηγήθηκαν, και μόνο που διάβασα ότι θα είναι συνομιλητές μου, ανέβασα πυρετό. Και, δυστυχώς, δεν μπορώ να επικαλεστώ ούτε το δικαίωμα της σιωπής… Όποτε ας ξεκινήσω και ζητώ από την αρχή την επιείκεια σας…

Το βιβλίο «Από την Παράδοση στην Παράβαση» δεν είναι απλώς μια επανέκδοση, 18 χρόνια μετά. Είναι μια επιστροφήπου δεν γράφηκε για να καταγγείλει, αλλά για να εξηγήσει…και κυρίως να αφυπνίσει, απαλλαγμένο από συναισθηματισμούς, σκοπιμότητες ωραιοποιήσεις ή λαϊκισμούς. Δεκαοχτώ χρόνια μετά, ο συγγραφέας επιστρέφει με το ίδιοβασικό ερώτημα :

είναι η Κρήτη τόπος αυξημένης εγκληματικότητας?

Έχει χαρακτηριστεί από το παρελθόν ως τόπος ανυπότακτων, – ανθρώπων που αρέσκονται στα όπλα, είναι γενικά «παραβατικοί τύποι» ή απλώς ένας τόπος παγιδευμένος σε μια εικόνα που ο ίδιος ανέχεται;

Η Κρήτη συχνά παρουσιάζεται ως ένας τόπος «σκληρός». Όπλα. Ανυπότακτοι. Παραβατικότητα.

Και αυτή η εικόνα – δίκαιη ή άδικη – παράγει φόβο, ανασφάλεια, κοινωνικά προβλήματα… και τελικά πλήττει την ίδια την ανάπτυξη και την εικόνα του νησιού.

Ο συγγραφέας δεν στέκεται στα εύκολα.Γνωρίζει τον τόπο, τις αντιφάσεις του, τις πληγές του.

Δεν γράφει από απόστασηΔεν μένει στους τίτλους των δελτίων ειδήσεων.

Με δομημένο και επιστημονικό τρόπο εισάγει τον αναγνώστη στο πρόβλημα, αναλύει τα όρια της μέτρησης της εγκληματικότητας και παραθέτει στατιστικά στοιχεία, όχι για εντυπωσιασμό, αλλά για να ξεκαθαρίσει τι πραγματικά καταγράφεται — και κυρίως τι δεν καταγράφεται.

Και εδώ αρχίζει το δύσκολο κομμάτι.Υπάρχει μια ολόκληρη παραβατικότητα που δεν περνά ποτέ σε στατιστικούς πίνακες:η χρήση ναρκωτικών, (1000 χρήστες ναρκωτικών = 1000 δόσεις =1000 εγκλήματα – κακουργήματα – ελάχιστα στην δικαιοσύνη και στην καταγραφή ως στατιστικό στοιχείο – τα υπόλοιπα σαν να μην έγιναν. )η οδήγηση και η κατανάλωση αλκοόλ από ανηλίκους,οι εκφοβισμοί, οι εκβιασμοί,τα περιβαλλοντικά εγκλήματα που θεωρούνται «μικρά» και άρα αόρατα,τα σεξουαλικά εγκλήματα και οι βιασμοίΑλλοδαπό που βρίσκονται παράνομα στην χώρα και δεν καταγγέλλουν τις σε βάρους τους έκνομες πράξεις γιατί θα συλληφθούν για απέλαση.

Οι απάτες στις επιδοτήσειςακόμη και τα αγροτικά αδικήματα, που στην Κρήτη εμφανίζονται σε δυσανάλογα μεγάλο βαθμό.(60 ελλάδα -48 κρήτη)Όλα αυτά συνθέτουν μια πραγματικότητα γνωστή σε όλους — αλλά αποδεκτή από πολλούς.Το βιβλίο φωτίζει με τόλμη το οξύμωρο:μια κοινωνία που δημόσια καταδικάζει την παραβατικότητα,αλλά στην πράξη συχνά τη δικαιολογεί, τη συγκαλύπτει ή τη θεωρεί «κομμάτι της ζωής».

Η πρόθεση του συγγραφέα είναι ξεκάθαρη:να καταγράψει την πραγματική κατάσταση και όχι απλώς την εικόνα.

Μια πραγματικότητα που γίνεται φανερή στην καθημερινότητα των πολιτών και των αστυνομικών, αλλά δεν αποτυπώνεται στα στατιστικά δεδομένα.

Θα μπορούσε, πράγματι, κάποιος να ισχυριστεί ότι σε ορισμένες μορφές εγκληματικότητας η Κρήτη δεν διαφέρει ουσιαστικά από άλλες περιοχές της Ελλάδας, ίσως μάλιστα να εμφανίζεται και πιο «ήσυχη».

Όταν όμως κοιτάξουμε τις κατασχέσεις όπλων, αλλά και όλα εκείνα που δεν μετριούνται, η εικόνα αλλάζει.

Υπάρχουν ενδείξεις για σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα — ρύπανση ποταμών, ανεξέλεγκτη απόρριψη μπαζών, φυτοφάρμακα, λύματα ελαιουργείων, λαθροθηρία — για τα οποία δεν υπάρχει σχεδόν καμία καταγραφή, ούτε ουσιαστική αποτίμηση των επιπτώσεων τους.

Μπορεί λοιπόν η εικόνα της εγκληματικότητας στην Κρήτη να μην ανταποκρίνεται ακριβώς στα αστυνομικά στατιστικά, αλλά η βιωματική εμπειρία αστυνομικών και πολιτών δείχνει μια άλλη πραγματικότητα.

Ο θεσμός της Αστυνομίας γενικά δεν αμφισβητείται· αμφισβητείται όμως συχνά η αποτελεσματικότητά του.

Στην Κρήτη, επιπλέον, ο αστυνομικός θεωρείται συχνά εκπρόσωπος μιας «αντίπαλης» κρατικής εξουσίας, με αποτέλεσμα ακραίες συμπεριφορές, ακόμη και από μικρά παιδιά.

Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η κατάσταση αυτή δεν αντιμετωπίζεται με οργανωμένο σχέδιο, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται και να υπονομεύει την αποτελεσματικότητα της Αστυνομίας.

Κι όμως , μέσα σε αυτή την πραγματικότητα υπάρχουν άνθρωποι στο δρόμο… Οι συνάδελφοι που παλεύουν καθημερινά, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή … που δέχονται πυροβολισμούς εκφοβισμούς προσβολές και συνεχίζουν – είναι εκείνοι που πρώτοι αντιλαμβάνονται την σιωπή.

Τη σιωπή του φόβου, της συνενοχής, του «μη μπλέκεις».

Κι όμως, συνεχίζουν, Με ελλείψεις, Με στερεότυπα. Με αμφισβήτηση, πολλές φορές άδικη.

Το βιβλίο αναδεικνύει κάτι που εμείς γνωρίζουμε καλά:

ότι τα κοινωνικά και πολιτισμικά προβλήματα δεν λύνονται μόνο με περιπολικά και χειροπέδες. Χρειάζονται σχέδιο, θεσμική στήριξη, κοινωνική συμμαχία.

Η Αστυνομία στην Κρήτη δεν χρειάζεται μόνο ενίσχυση σε προσωπικό. Χρειάζεται ηθική ενίσχυση. Χρειάζεται αναγνώριση ότι αποτελεί μέρος της κοινωνίας που προσπαθεί να προστατεύσει.

Και ναι — υπάρχουν ευθύνες και από την πλευρά μας.

Στερεότυπα, λάθη, προκαταλήψεις. Το βιβλίο δεν τα κρύβει. Και καλά κάνει. Ο συγγραφέας δεν χαρίζεται, Αναδεικνύει τις ευθύνες όλων: της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Εκκλησίας, της εκπαιδευτικής κοινότητας, των συλλογικών φορέων.

Και κυρίως υπογραμμίζει κάτι κρίσιμο : ότι τα κοινωνικά και πολιτισμικά προβλήματα δεν αντιμετωπίζονται μόνο με καταστολή.

Αλλά αν θέλουμε να αλλάξει η ουσία και η εικόνα, πρέπει να το πούμε ξεκάθαρα: χωρίς τη στήριξη της κοινωνίας, χωρίς πολιτική βούληση, χωρίς συμμετοχή των θεσμών, οι αστυνομικοί θα συνεχίσουν να παλεύουν μόνοι.

Γι’ αυτό και το βιβλίο δεν μένει στη διάγνωση.

Καταθέτει προτάσεις — ρεαλιστικές, καινοτόμες, εφαρμόσιμες — για την Αστυνομία, τη Δικαιοσύνη και το Σωφρονιστικό σύστημα.

Προτάσεις που δεν χαϊδεύουν αυτιά, αλλά κοιτούν το πρόβλημα κατάματα.

Κλείνοντας, μας καλεί να κάνουμε κάτι απλό και δύσκολο μαζί:να ξεχωρίσουμε την παράδοση από την ανοχή, την ταυτότητα από την ασυδοσία, την περηφάνια από τη συνενοχή.

Να θυμηθούμε πως παλιότερα, η παράδοση λειτουργούσε ως φρένο. Έβαζε όρια με βλέμμα, με λόγο βαρύ, με την κοινότητα παρούσα. Θυμηθείτε τη λέξη «μπέσα». Δεν ήταν μόνο τιμή. Ήταν δεσμός, υπευθυνότητα, αίσθημα δικαίου. Η Κρήτη δεν είναι μόνο τόπος Είναι ταυτότητα, μνήμη, Ευθύνη.

Και για αυτό, σήμερα, τιμούμε και τον συγγραφέα, που μας έδωσε τα εργαλεία να δούμε την πραγματικότητα καθαρά, να καταλάβουμε και να δράσουμε σωστά.

Δεν είναι απλά ένα βιβλίο… είναι ένα κάλεσμα.

Κάλεσμα για εμάς… για τους συναδέλφους μας… για την κοινωνία.

Ευχαριστώ θερμά

Μανόλης Ι. Ζαχαριουδάκης

(Visited 41 times, 1 visits today)